Kính viễn vọng xuất hiện trong thiên văn năm 1609. Nhưng cuộc cách mạng lớn nhất của thiên văn học cận đại đã được chuẩn bị xong trước đó, bằng những dụng cụ không có thấu kính nào.

Đo bằng góc, không bằng ảnh

Tycho Brahe xây ở đảo Hven những cung phần tư và cầu vòng bằng đồng lớn tới mức mỗi vạch chia ứng với một góc rất nhỏ. Ông không nhìn thấy hành tinh rõ hơn ai, nhưng ông đo được nó ở đâu chính xác hơn mọi người trước đó khoảng năm lần.

Ông cũng là người đầu tiên hiểu rằng sai số hệ thống phải được đo và trừ đi, chứ không phải bỏ qua. Ông lập bảng hiệu chỉnh khúc xạ khí quyển, quan sát cùng một vật nhiều lần, và ghi lại cả những phép đo không vừa ý.

Vì sao dữ liệu ấy quyết định

Kepler thừa hưởng bộ số liệu đó và dành gần mười năm cho quỹ đạo Hoả tinh. Mô hình đường tròn tốt nhất của ông vẫn lệch tám phút cung so với số liệu Tycho. Với bất kỳ ai khác, tám phút cung là sai số chấp nhận được.

Kepler không chấp nhận. Ông tin số liệu của Tycho hơn tin mô hình của chính mình — và tám phút cung đó đã dẫn tới quỹ đạo elip.

Đó có lẽ là ví dụ đẹp nhất trong lịch sử khoa học về việc một phép đo cẩn thận đáng giá hơn một lý thuyết đẹp.