Một hiểu lầm thường gặp: "Mặt Trăng không tự quay". Nếu đúng vậy, ta đã lần lượt nhìn thấy mọi phía của nó trong một tháng. Thực tế nó tự quay đúng một vòng mỗi lần đi hết một vòng quanh Trái Đất — nên luôn chìa ra cùng một mặt.
Khoá thuỷ triều
Trái Đất kéo phần Mặt Trăng ở gần mạnh hơn phần ở xa. Chênh lệch đó làm Mặt Trăng hơi thuôn dài, tạo một bướu hướng về Trái Đất. Khi Mặt Trăng còn tự quay nhanh hơn, bướu này liên tục bị kéo lệch khỏi hướng nối tâm, và lực kéo ngược lại đã hãm vòng quay cho tới khi hai chu kỳ bằng nhau.
Quá trình này phổ biến trong Hệ Mặt Trời: hầu hết các mặt trăng lớn đều bị khoá với hành tinh mẹ. Trái Đất cũng đang bị Mặt Trăng hãm chậm lại, mỗi thế kỷ ngày dài thêm chừng 1,8 mili giây.
Nhưng ta thấy hơn một nửa
Nhờ hiện tượng bình động — quỹ đạo elip khiến tốc độ quay quanh không đều, còn trục quay thì nghiêng — Mặt Trăng lắc lư nhẹ theo cả hai chiều. Cộng dồn lại, từ Trái Đất ta quan sát được khoảng 59% bề mặt của nó.
Phần 41% còn lại chỉ được nhìn thấy lần đầu năm 1959, khi tàu Luna 3 bay vòng qua và gửi về những tấm ảnh mờ nhưng đủ để cho thấy mặt kia gần như không có các "biển" tối rộng lớn quen thuộc.
Bình luận