Biểu đồ Hertzsprung–Russell (tiếng Anh: HR diagram) — Đồ thị nhiệt độ theo độ sáng, trên đó các ngôi sao tự xếp thành hình — và cái hình đó là lịch sử tiến hoá sao.
Giải thích
Vẽ hàng nghìn ngôi sao lên hai trục nhiệt độ–độ sáng, chúng không rải đều mà tụ thành dải chính, nhánh khổng lồ đỏ và vùng sao lùn trắng. Vị trí trên biểu đồ cho biết ngôi sao đang ở giai đoạn nào của đời mình.
Vì mỗi giai đoạn có một chỗ riêng, đếm số sao ở từng vùng trong một cụm sao cho ra tuổi của cụm. Biểu đồ H–R vừa là bản đồ vừa là đồng hồ.