Lời khuyên phổ biến nhất dành cho người mới thích thiên văn là "mua một cái kính đi". Đó thường là lời khuyên tệ. Một chiếc kính rẻ tiền, chân đế rung, không biết chỉnh, và một bầu trời mà bạn chưa thuộc đường sẽ dẫn tới đúng một kết cục: cái kính nằm trong tủ.
Thứ nên mua trước tiên là thời gian. Ba tháng nhìn trời bằng mắt thường sẽ cho bạn nhiều hơn ba năm loay hoay với thiết bị.
Tháng thứ nhất: học đường đi
Chọn một hướng nhìn cố định — ban công, sân thượng, một khoảng trời giữa hai toà nhà — và ra đó cùng một giờ mỗi tối. Việc duy nhất cần làm là nhận ra rằng bầu trời đã dịch chuyển so với hôm qua. Sau vài tuần bạn sẽ thấy nó dịch khoảng một độ mỗi ngày, tức là chừng hai bề rộng Mặt Trăng.
Trong tháng này hãy thuộc bốn thứ: sao Bắc Cực (ở Việt Nam nó rất thấp, chỉ cao bằng vĩ độ nơi bạn đứng), chòm Đại Hùng, chòm Thiên Hậu hình chữ W, và dải Ngân Hà nếu trời bạn đủ tối.
Tháng thứ hai: phân biệt sao và hành tinh
Sao nhấp nháy, hành tinh thì không — hoặc nhấp nháy ít hơn hẳn. Lý do là kích thước biểu kiến: một ngôi sao là điểm sáng gần như không có bề rộng, nên nhiễu loạn khí quyển làm nó chớp tắt liên tục; một hành tinh là một cái đĩa nhỏ, nhiều điểm sáng trung bình lẫn nhau nên ánh sáng ổn định hơn.
Kim tinh là vật thể sáng thứ ba trên trời sau Mặt Trời và Mặt Trăng, luôn ở gần đường chân trời lúc chạng vạng hoặc rạng sáng. Mộc tinh sáng ổn định màu trắng ngà. Hoả tinh có màu cam rõ rệt.
Tháng thứ ba: học nhìn bằng đuôi mắt
Vùng giữa võng mạc nhạy màu nhưng kém nhạy sáng. Muốn thấy một vật mờ, hãy nhìn lệch đi khoảng 15 độ và để hình ảnh rơi vào vùng rìa võng mạc — nơi dày đặc tế bào que. Kỹ thuật này gọi là nhìn lệch, và nó là khác biệt giữa "không thấy gì" với "thấy được thiên hà Tiên Nữ bằng mắt thường".
Nếu sau ba tháng bạn vẫn còn ra ban công mỗi tối, lúc đó hãy mua kính. Bạn sẽ biết mình cần loại nào.
Bình luận