Đại Hùng (tiếng Latinh: Ursa Major) là chòm sao xếp thứ 3 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 1.279,660 độ vuông trên thiên cầu — thuộc nhóm mười chòm lớn nhất bầu trời.
Tên gọi và nguồn gốc
Nàng Callisto bị Hera biến thành gấu vì Zeus đem lòng yêu. Con trai nàng suýt bắn chết mẹ khi đi săn, nên Zeus đưa cả hai lên trời thành Đại Hùng và Tiểu Hùng.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Ursae Majoris — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Ursae Majoris. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là UMa.
Vị trí trên bầu trời
Đại Hùng nằm ở góc phần tư thứ hai bắc bán thiên cầu (NQ2), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 30°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 4, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Bảy sao Bắc Đẩu là hình sao nổi tiếng nhất bầu trời bắc, nhưng chúng chỉ là phần thân và đuôi con gấu. Hai sao Dubhe và Merak ở đáy "cái gàu" chỉ thẳng tới sao Bắc Cực. Từ Việt Nam, Bắc Đẩu nằm thấp phía bắc và tốt nhất vào mùa xuân.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Alioth (ε UMa), cấp sao biểu kiến 1,76. Các sao đáng chú ý khác: Dubhe (α UMa), Alkaid (η UMa), Mizar và Alcor — cặp sao thử mắt kinh điển.
Thiên thể đáng xem
M81 và M82 (cặp thiên hà tương tác), M101 "Thiên Hà Chong Chóng", M97 "Tinh Vân Cú"
Điều đáng nhớ nhất
Năm ngôi sao giữa của Bắc Đẩu thực sự chuyển động cùng nhau trong không gian — chúng thuộc cùng một nhóm sao sinh ra từ một đám mây. Dubhe và Alkaid ở hai đầu thì không, nên trong vài chục nghìn năm nữa cái gàu sẽ méo đi rõ rệt.