Thiên Đàn (tiếng Latinh: Ara) là chòm sao xếp thứ 63 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 237,057 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Đây là bàn thờ mà các vị thần Olympus dâng lễ trước khi khai chiến với các Titan. Ptolemy đã liệt kê nó từ thế kỷ thứ hai, nên dù nằm sâu ở phương nam, Thiên Đàn vẫn là một trong 48 chòm sao cổ điển.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Arae — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Arae. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Ara.
Vị trí trên bầu trời
Thiên Đàn nằm ở góc phần tư thứ ba nam bán thiên cầu (SQ3), nhìn thấy được từ các vĩ độ 25°B – 90°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 7, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Nằm ngay dưới đuôi Bọ Cạp. Từ Việt Nam, chòm này chỉ nhô lên thấp sát chân trời nam vào các đêm hè — cần một hướng nhìn nam thật thoáng, không nhà cửa và không quầng sáng đô thị.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là β Arae, cấp sao biểu kiến 2,84. Các sao đáng chú ý khác: α Ara (2,84), ζ Ara (3,12).
Thiên thể đáng xem
NGC 6193 (cụm sao mở), NGC 6397 (một trong hai cụm sao cầu gần Trái Đất nhất)
Điều đáng nhớ nhất
NGC 6397 chỉ cách khoảng 7.800 năm ánh sáng, gần đến mức kính thiên văn tách được từng ngôi sao riêng lẻ trong lõi. Nó cũng là một trong những cụm sao cầu già nhất được biết, quãng 13 tỉ năm — gần bằng tuổi vũ trụ.