Hậu Phát (tiếng Latinh: Coma Berenices) là chòm sao xếp thứ 42 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 386,475 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Đây là chòm duy nhất mang tên một nhân vật lịch sử có thật: hoàng hậu Berenice II của Ai Cập. Bà nguyện cắt mái tóc dâng đền nếu chồng trở về an toàn từ chiến trận. Tóc dâng rồi biến mất khỏi đền, và nhà thiên văn cung đình khôn ngoan tuyên bố các vị thần đã đưa nó lên trời.
Chòm này do nhà bản đồ học Hà Lan Petrus Plancius đưa vào cuối thế kỷ 16 – đầu thế kỷ 17. Sở hữu cách của nó là Comae Berenices — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Comae Berenices. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Com.
Vị trí trên bầu trời
Hậu Phát nằm ở góc phần tư thứ ba bắc bán thiên cầu (NQ3), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 70°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 5, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Cụm Melotte 111 hiện ra bằng mắt thường trong trời tối như một đám sao lấm tấm — đúng như một mớ tóc. Ống nhòm là dụng cụ tốt nhất cho nó, kính thiên văn phóng đại cao lại làm mất cảm giác cụm.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là β Comae Berenices, cấp sao biểu kiến 4,26. Các sao đáng chú ý khác: α Com (4,32, sao đôi), γ Com (4,35).
Thiên thể đáng xem
Cụm Coma (Melotte 111), M64 "Thiên Hà Mắt Đen", M53, M85, M88, M100, cụm thiên hà Coma
Điều đáng nhớ nhất
Vùng trời này nhìn thẳng ra khỏi mặt phẳng Ngân Hà nên gần như không có bụi che, và ta thấy xuyên tới cụm thiên hà Coma cách 320 triệu năm ánh sáng. Chính khi nghiên cứu cụm này năm 1933 mà Fritz Zwicky lần đầu suy ra sự tồn tại của vật chất tối.