Thiên Cầm (tiếng Latinh: Lyra) là chòm sao xếp thứ 52 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 286,476 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Cây đàn lia của Orpheus, người chơi hay đến mức cây cối cũng nghiêng mình. Trong văn hoá Đông Á, Vega là Chức Nữ — cô gái dệt vải bị chia cắt khỏi Ngưu Lang bởi dải Ngân Hà.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Lyrae — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Lyrae. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Lyr.
Vị trí trên bầu trời
Thiên Cầm nằm ở góc phần tư thứ tư bắc bán thiên cầu (NQ4), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 40°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 8, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Vega là ngôi sao sáng thứ năm bầu trời và là đỉnh sáng nhất của Tam Giác Mùa Hè. M57 nằm chính giữa hai sao β và γ — chỉ cần rà kính vào đoạn giữa ấy là gặp một chiếc nhẫn khói nhỏ.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Vega (α Lyr), cấp sao biểu kiến 0,03. Các sao đáng chú ý khác: Sheliak (β Lyr — sao đôi che khuất), Sulafat (γ Lyr), Epsilon Lyrae "Sao Đôi Kép".
Thiên thể đáng xem
M57 "Tinh Vân Vòng", M56 (cụm sao cầu)
Điều đáng nhớ nhất
Vega từng là chuẩn gốc của thang cấp sao: theo định nghĩa cũ, Vega có cấp 0 ở mọi bước sóng. Nó cũng là ngôi sao đầu tiên được chụp ảnh (1850) và là một trong những sao đầu tiên đo được thị sai. Khoảng năm 14.000, tiến động sẽ đưa nó lên làm sao Bắc Cực.