Lạp Hộ (tiếng Latinh: Orion) là chòm sao xếp thứ 26 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 594,120 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Người thợ săn khổng lồ, khoe sẽ giết sạch muông thú trên đời nên bị nữ thần Đất phái một con bọ cạp tới đốt chết. Cả hai được đặt lên trời ở hai phía đối diện, nên khi Bọ Cạp mọc thì Orion lặn — họ không bao giờ gặp nhau.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Orionis — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Orionis. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Ori.
Vị trí trên bầu trời
Lạp Hộ nằm ở góc phần tư thứ nhất bắc bán thiên cầu (NQ1), nhìn thấy được từ các vĩ độ 85°B – 75°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 1, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Chòm sao dễ nhận nhất bầu trời và là mốc định hướng tốt nhất cho người mới: ba sao thắt lưng thẳng hàng, kéo xuống đông nam gặp Sirius, kéo lên tây bắc gặp Aldebaran. Từ Việt Nam, Orion lên gần đỉnh đầu vào các tối tháng 12–2.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Rigel (β Ori), cấp sao biểu kiến 0,18. Các sao đáng chú ý khác: Betelgeuse (α Ori, biến quang 0,0–1,3), Bellatrix, Alnitak – Alnilam – Mintaka (thắt lưng).
Thiên thể đáng xem
M42 Tinh Vân Orion, M43, Tinh Vân Đầu Ngựa, Tinh Vân Ngọn Lửa, Vòng Cung Barnard
Điều đáng nhớ nhất
M42 nằm ngay dưới thắt lưng, thấy được bằng mắt thường như một ngôi sao nhoè. Đó là vườn ươm sao lớn gần Trái Đất nhất, chỉ 1.300 năm ánh sáng, và là nơi các nhà thiên văn học được nhiều nhất về cách các ngôi sao cùng hệ hành tinh của chúng ra đời.