Ngọc Phu (tiếng Latinh: Sculptor) là chòm sao xếp thứ 36 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 474,764 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Xưởng của nhà điêu khắc, Lacaille đặt tên là "Apparatus Sculptoris". Cùng với Cái Đục ở gần, đây là bộ đồ nghề tạc tượng rải trên trời nam.
Chòm này do Nicolas-Louis de Lacaille lập trong chuyến khảo sát bầu trời phương nam tại Mũi Hảo Vọng, thập niên 1750. Sở hữu cách của nó là Sculptoris — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Sculptoris. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Scl.
Vị trí trên bầu trời
Ngọc Phu nằm ở góc phần tư thứ nhất nam bán thiên cầu (SQ1), nhìn thấy được từ các vĩ độ 50°B – 90°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 11, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Bản thân chòm gần như trống, nhưng nó chứa cực nam thiên hà — điểm mà nhìn theo hướng đó ta ra khỏi đĩa Ngân Hà theo phương vuông góc, gần như không bị bụi che. Nhờ vậy vùng này đầy thiên hà xa.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là α Sculptoris, cấp sao biểu kiến 4,30. Các sao đáng chú ý khác: β Scl, γ Scl — không có sao nào sáng hơn cấp 4,3.
Thiên thể đáng xem
NGC 253 "Thiên Hà Đồng Bạc" — một trong những thiên hà sáng nhất ngoài nhóm địa phương, NGC 55, NGC 300
Điều đáng nhớ nhất
NGC 253 là thiên hà bùng nổ sao: đang sinh sao nhanh bất thường, có lẽ do một vụ sáp nhập trong quá khứ gần. Nó đủ sáng để thấy bằng ống nhòm lớn và là một trong những mục tiêu thiên hà đẹp nhất cho người quan sát nam bán cầu.