Ngự Phu (tiếng Latinh: Auriga) là chòm sao xếp thứ 21 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 657,438 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Auriga là người đánh xe ngựa, thường được cho là Erichthonius vua Athens — người phát minh ra cỗ xe bốn ngựa. Hình vẽ cổ luôn có một con dê cái vắt trên vai ông: đó là sao Capella, tên Latinh nghĩa là "con dê nhỏ".
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Aurigae — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Aurigae. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Aur.
Vị trí trên bầu trời
Ngự Phu nằm ở góc phần tư thứ hai bắc bán thiên cầu (NQ2), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 40°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 2, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Ngũ giác của Ngự Phu rất dễ nhận trên bầu trời mùa đông, ngay phía bắc Kim Ngưu. Capella sáng thứ sáu trên toàn bầu trời. Ba cụm sao M36–37–38 nằm dọc theo dải Ngân Hà chạy qua chòm, ống nhòm là đủ thấy cả ba.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Capella (α Aur), cấp sao biểu kiến 0,08. Các sao đáng chú ý khác: Menkalinan (β Aur, 1,90), Mahasim (θ Aur), ε Aur (sao đôi che khuất chu kỳ 27 năm).
Thiên thể đáng xem
M36, M37, M38 — ba cụm sao mở nằm liền nhau, đẹp nhất bầu trời mùa đông
Điều đáng nhớ nhất
ε Aurigae là một trong những ngôi sao kỳ lạ nhất trời: cứ 27 năm nó mờ đi gần một nửa suốt gần hai năm liền. Thủ phạm là một đĩa bụi khổng lồ quanh một thiên thể đồng hành, và mãi tới lần che khuất 2009–2011 người ta mới chụp được ảnh trực tiếp xác nhận.