Cự Giải (tiếng Latinh: Cancer) là chòm sao xếp thứ 31 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 505,872 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Con cua bị Hera phái ra cắn chân Heracles khi chàng đang giao chiến với mãng xà Hydra. Heracles giẫm bẹp nó, nhưng Hera vẫn đưa nó lên trời để ghi công. Đây là chòm hoàng đạo mờ nhất.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Cancri — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Cancri. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Cnc.
Vị trí trên bầu trời
Cự Giải nằm ở góc phần tư thứ hai bắc bán thiên cầu (NQ2), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 60°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 3, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Không sao nào sáng hơn cấp 3,5 nên phải tìm bằng vị trí: Cự Giải nằm đúng giữa Song Tử và Sư Tử. Trong trời tối, cụm Tổ Ong hiện ra như một đám mây mờ ngay mắt thường — người xưa dùng nó để đoán thời tiết, mờ đi là sắp mưa.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Tarf (β Cnc), cấp sao biểu kiến 3,53. Các sao đáng chú ý khác: Asellus Australis (δ Cnc), Acubens (α Cnc), 55 Cancri (hệ có năm hành tinh).
Thiên thể đáng xem
M44 "Tổ Ong" (Praesepe), M67 — một trong những cụm sao mở già nhất được biết
Điều đáng nhớ nhất
M44 chứa hơn một nghìn ngôi sao và cách chúng ta chừng 600 năm ánh sáng. Galileo là người đầu tiên chĩa kính vào nó năm 1609 và phát hiện "đám mây" ấy thực ra là hàng chục ngôi sao riêng biệt — một trong những quan sát sớm nhất cho thấy kính thiên văn có thể phân giải thứ mắt thường không phân giải nổi.