Ba Giang (tiếng Latinh: Eridanus) là chòm sao xếp thứ 6 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 1.137,919 độ vuông trên thiên cầu — thuộc nhóm mười chòm lớn nhất bầu trời.
Tên gọi và nguồn gốc
Con sông trời, gắn với câu chuyện Phaethon — con trai thần Mặt Trời — xin cha cho lái cỗ xe mặt trời rồi mất lái, thiêu cháy mặt đất, bị Zeus đánh rơi xuống dòng sông Eridanus.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Eridani — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Eridani. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Eri.
Vị trí trên bầu trời
Ba Giang nằm ở góc phần tư thứ nhất nam bán thiên cầu (SQ1), nhìn thấy được từ các vĩ độ 32°B – 90°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 12, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Chòm dài thứ sáu, uốn khúc từ chân Orion chảy mãi về phương nam. Từ Việt Nam ta lần theo được phần lớn dòng sông nhưng Achernar ở cuối nguồn thì nằm quá thấp.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Achernar (α Eri), cấp sao biểu kiến 0,45. Các sao đáng chú ý khác: Cursa (β Eri), Zaurak (γ Eri), Epsilon Eridani — sao gần có hành tinh.
Thiên thể đáng xem
NGC 1300 (thiên hà xoắn ốc có thanh, mẫu mực của loại này), NGC 1535, Khoảng Trống Eridanus
Điều đáng nhớ nhất
Achernar quay nhanh đến mức nó là ngôi sao dẹt nhất từng đo được trong Ngân Hà: đường kính xích đạo lớn hơn đường kính cực tới hơn 50%. Nhìn nghiêng, nó gần giống một quả bí hơn một quả cầu.