Phượng Hoàng (tiếng Latinh: Phoenix) là chòm sao xếp thứ 37 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 469,319 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Con chim tự thiêu rồi tái sinh từ tro tàn. Hình ảnh này có gốc Ai Cập và Ả Rập; Keyser và de Houtman chọn nó cho một chòm sao phương nam, và cái tên hợp đến mức không ai đề nghị đổi.
Chòm này do Pieter Dirkszoon Keyser và Frederick de Houtman ghi lại trong hải trình Hà Lan sang Đông Ấn các năm 1595–1597. Sở hữu cách của nó là Phoenicis — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Phoenicis. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Phe.
Vị trí trên bầu trời
Phượng Hoàng nằm ở góc phần tư thứ nhất nam bán thiên cầu (SQ1), nhìn thấy được từ các vĩ độ 32°B – 80°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 11, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Nằm gần Achernar, dưới Kình Ngư. Từ Việt Nam thấy được thấp phía nam vào các tối mùa thu. Ankaa là ngôi sao sáng duy nhất, phần còn lại khá thưa.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Ankaa (α Phe), cấp sao biểu kiến 2,40. Các sao đáng chú ý khác: β Phe (3,31), ζ Phe (sao đôi che khuất).
Thiên thể đáng xem
Cụm thiên hà Phoenix, Robert's Quartet (nhóm bốn thiên hà tương tác)
Điều đáng nhớ nhất
Cụm thiên hà Phoenix chứa một trong những thiên hà tạo sao dữ dội nhất từng biết ở tâm cụm — khoảng 500 ngôi sao mỗi năm, so với chừng một sao mỗi năm của Ngân Hà. Nó là ngoại lệ hiếm hoi cho quy luật "thiên hà ở tâm cụm thì đã ngừng sinh sao".